Apartman grubunda mama kabı yüzünden başlayan tartışma bazen çip cezasına, bazen belediye şikâyetine, bazen de yönetim planı kavgasına kadar gider. Yeni sokak hayvanları yasası bu yüzden sadece sokaktaki köpekleri değil, evinde kedi veya köpek besleyenleri, site yöneticilerini, kat maliklerini, kiracıları ve belediyeleri de ilgilendirir. Burada en kritik ayrım şudur. Evde bakılan kayıtlı hayvan için mikroçip ve PETVET kaydı ayrı zorunluluktur, site bahçesinde yaşayan sahipsiz hayvanların beslenmesi ayrı ortak alan konusudur, belediye bakımevi süreci ise ayrı idari işlemdir. Bu üç başlık birbirine karıştırıldığında komşuluk ilişkisi hızla gerilir.
Kamuoyunda köpek yasası olarak bilinen 7527 sayılı değişiklik, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu içinde sahipsiz hayvan, sahipli hayvan, bakımevi, belediye görevi ve sahiplendirme sürecini yeniden şekillendirdi. Fakat bu düzenleme apartmanda evcil hayvan beslemeyi otomatik olarak yasaklayan metin değildir. Evcil hayvanın evde kalıp kalamayacağı çoğu olayda Kat Mülkiyeti Kanunu, tapuya kayıtlı yönetim planı, rahatsızlık iddiası ve mahkemeye sunulan delillerle değerlendirilir. Yani yönetici, yasa değişti diye tek başına kapı kapı dolaşıp kedi veya köpek çıkartamaz. Hayvan sahibi de çip, aşı, temizlik ve komşuyu rahatsız etmeme sorumluluğunu yok sayamaz.
Yeni sokak hayvanları yasası apartmanda neyi değiştiriyor?
Yeni düzenlemenin apartmanlara etkisi doğrudan ev içindeki hayvandan çok, sahipsiz hayvanın hukuki statüsünde görülür. Kanunda sahipli hayvan, gerçek kişi, kurum veya tüzel kişilik tarafından sahiplenilen, bakımı ve aşıları yapılan, periyodik sağlık kontrolleri bulunan ve Bakanlık veri tabanına kaydedilen ev hayvanıdır. Sahipsiz hayvan ise sahipli hayvanlar dışında kalan evcil hayvandır. Bu ayrım pratikte önemlidir. Site bahçesinde herkesin tanıdığı köpek yıllardır orada yaşıyor olabilir, fakat veri tabanında kişi veya tüzel kişilik adına kayıtlı değilse sahipli hayvan gibi işlem görmez.
Bu nedenle apartmanda ilk bakılacak nokta hayvanın seviliyor veya sevilmiyor olması değildir. Önce hayvanın sahipli mi sahipsiz mi olduğu, sonra bulunduğu alanın bağımsız bölüm mü ortak alan mı olduğu, ardından somut rahatsızlık bulunup bulunmadığı incelenir. Sürekli havlama, yoğun koku, dışkının temizlenmemesi, asansörde tasmasız dolaştırma, kapalı otoparka mama bırakma, çocuk oyun alanına köpeklerin yerleşmesi gibi şikâyetler yazılı hâle getirilmeden sonuç alınamaz. Sadece WhatsApp mesajlarıyla alınan ani kararlar yönetime de kat maliklerine de sorun çıkarır.
Anayasa Mahkemesi, 7527 sayılı değişiklikle getirilen sahipsiz hayvanların bakımevine alınması ve sahiplendirilinceye kadar bakımevinde tutulması yönündeki kurallara ilişkin iptal taleplerini reddetti. Bu karar, tartışmanın hukuki düzeyde uygulama aşamasına geçtiğini gösterir. Fakat bu durum site yöneticisine sınırsız yetki vermez. Yönetici yine karar defteri, yönetim planı, belediye başvurusu ve delil düzeniyle hareket etmek zorundadır.
Evcil hayvan çipleme son tarihi geçti, şimdi ne yapılmalı?
Evcil hayvan çipleme konusunda internette hâlâ eski ve yeni tarihler karışık anlatılıyor. 31 Aralık 2022 tarihi önceki geçiş dönemine aitti. 2025 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle kedi ve köpekler için her yaşta kimliklendirme başvurusu 31 Aralık 2025 tarihine kadar açıldı. Bu geçiş süresi artık doldu. Bu yüzden bugün altı aydan büyük kedi veya köpeği çipsiz olan sahipler, kayıt işlemini geciktirmeden il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne ya da yetkili veteriner hekime başvurarak tamamlamalıdır. Gecikme, evcil hayvan çip cezası riskini büyütür.
Mikroçip takip cihazı değildir. Hayvanın derisi altına yerleştirilen pasif kimlik numarasıdır. Okuyucu cihazla okutulduğunda PETVET kaydı üzerinden sahibine, pasaport bilgisine, aşı geçmişine, kayıp ve sahip değişikliği kayıtlarına ulaşılır. Bu sistem kaybolan hayvanın bulunmasına yarar. Aynı zamanda çipli hayvanın sokağa terk edilmesi hâlinde sahibinin tespit edilmesini sağlar. Bu yüzden çip yalnızca ceza korkusuyla değil, sahiplik sorumluluğunu ispatlamak için de gereklidir.
- Altı aydan küçük yavru kedi ve köpeklerde kimliklendirme normal kayıt süreci içinde yapılır.
- Altı aydan büyük kedi ve köpeklerde geçiş süresi dolduğu için kayıt işlemi ceza riskiyle birlikte değerlendirilir.
- Çip taktırmak tek başına yeterli sayılmamalı, PETVET kaydının sisteme işlendiği mutlaka kontrol edilmelidir.
- Sahip değişikliği, kayıp, ölüm ve adres bilgisi gibi kayıtlar güncel tutulmalıdır.
- Hayvan terk edildiğinde idari para cezası ve sahiplenme kısıtlaması gibi yaptırımlar gündeme gelebilir.
En sık hata, veterinerde çip takıldıktan sonra pasaportu çantaya koyup kaydın tamamlandığını sanmaktır. Pasaporttaki mikroçip numarası, tür, ırk, renk, doğum tarihi, sahip bilgisi ve aşı kayıtları kontrol edilmelidir. Hayvan sahiplendirildiyse yeni sahibin kayıt değişikliğini yaptırması gerekir. Eski sahibin adı sistemde kalırsa ileride terk, kayıp veya zarar iddiasında yanlış kişiye işlem yapılabilir.
Apartman ve site bahçesinde sokak hayvanı besleme kuralları
Apartman bahçesinde sokak hayvanı besleme konusu tek taraflı cümleyle çözülemez. Ortak alan tüm kat maliklerinin kullanımındadır. Bu alan hayvanlara zarar verecek biçimde kullanılamaz, fakat diğer sakinlerin geçişini, güvenliğini ve hijyenini bozacak biçimde de kullanılamaz. Mama kabını bina girişine, asansör önüne, yangın merdiveni yakınına, kapalı otoparka veya çocuk parkının içine koymak haklı şikâyet yaratır. Aynı mama kabı bahçenin sakin, geçişi engellemeyen ve düzenli temizlenen köşesinde duruyorsa uyuşmazlık çoğu zaman büyümeden çözülür.
Yönetici mama vermeyi tamamen yasakladığını ilan ettiğinde sorun genellikle bitmez, büyür. Doğru yol, besleme noktasını belirlemek ve temizlik sorumluluğunu yazılı hâle getirmektir. Kuru mama kullanmak, artık yemek dökmemek, su kabını düzenli temizlemek, kapları gece geçiş yolunda bırakmamak, koku ve haşere riskini önlemek apartman huzuru için işe yarar. Özellikle yaz aylarında açıkta bırakılan yemek artığı hem hayvana zarar verir hem de yönetimin elini güçlendiren hijyen şikâyeti doğurur.
Yönetim planı burada ayrı önem taşır. Tapuya kayıtlı yönetim planında evcil hayvan besleme veya ortak alan kullanımıyla ilgili açık hüküm varsa bu hüküm ciddiye alınmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında yönetim planı ve rahatsızlık iddiaları birlikte tartışılır. Bu nedenle taraflar ezbere hareket etmemelidir. Evinde kayıtlı köpek besleyen kişi yönetim planını görmeden haklı olduğunu varsaymamalı, yönetici de yönetim planında açık dayanak olmadan genel yasak ilan etmemelidir.
Yönetim planı ile toplantı kararı aynı şey değildir
Apartmanda sık yapılan hata, toplantıda çoğunluk sağlanınca her yasağın geçerli sanılmasıdır. Yönetim planı, binanın tapuya bağlı temel belgesidir. Sonradan değiştirilecekse kat maliklerinin beşte dördünün onayı gerekir. Karar defterine yazılan sıradan karar yönetim planını kendiliğinden değiştirmez. Bu yüzden yöneticinin ilk işi internette emsal karar aramak değil, tapu kayıtlarındaki güncel yönetim planını temin etmektir.
Kiracılar da bu kurallardan tamamen bağımsız değildir. Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca kat maliklerinin borçlarına dair hükümler kiracılar ve bağımsız bölümden yararlanan kişiler için de sonuç doğurabilir. Kiracı evcil hayvan besliyorsa kira sözleşmesini, site yönetim planını ve apartman kararlarını birlikte okumalıdır. Buna rağmen sorun çıkarsa çözüm kapıya not asmak değil, yazılı uyarı, delil toplama ve gerekirse sulh hukuk mahkemesi yoludur.
Belediye barınağı ve yöneticinin yazılı başvuru süreci
Yeni düzenlemeyle belediyelerin sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanlara ilişkin görevi genişledi. Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanları bakımevine götürmek, veri sistemine kaydetmek, müşahede altına almak, rehabilitasyon işlemlerini yapmak ve sahiplendirme sürecini yürütmekle yükümlüdür. Bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ve il özel idareleri de sorumluluk alanındaki hayvanları en yakın bakımevine götürmelidir.
Bu süreç, her şikâyette belediyenin gelip tüm hayvanları aynı gün toplayacağı anlamına gelmez. Belediyeler bakım kapasitesi, veteriner ekip, kayıt süreci, ihbarın niteliği ve hayvanın durumu üzerinden işlem yapar. Sahipsiz köpek saldırgan davranış gösteriyor, sürü hâlinde site girişini kapatıyor, yaralı durumda bekliyor veya çocuk oyun alanında risk yaratıyorsa başvuru açık ve belgeli yapılmalıdır. Komşunun kendi başına hayvanı araca koyup başka mahalleye bırakması, zehir koyması, kulübeyi kırması veya mama kaplarını kavga çıkaracak biçimde atması hukuki risk taşır.
Ötanazi konusu da dikkatli anlatılmalıdır. Yasa tüm sokak köpeklerinin toplu biçimde uyutulmasını emretmez. Bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvan sağlığı için tehlike oluşturan, olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunan ya da sahiplenilmesi yasak olanlar için veteriner hekim kararı ve ilgili mevzuat çerçevesinde işlem yapılabilir. Bu nedenle belediye başvurusunda duygu yüklü cümleler yerine olayın niteliği yazılmalıdır. Hayvan saldırdı mı, yaralı mı, hasta mı, sürü hâlinde mi, hangi saatlerde sorun yaşanıyor, kamera kaydı var mı. Cevabı değiştiren ayrıntılar bunlardır.
- Yönetici önce şikâyeti yazılı almalı ve olayın tarihini, saatini, yerini, tanıklarını not etmelidir.
- Hayvanın sahipli olma ihtimali varsa mikroçip kontrolü için belediye veteriner işleri veya ilçe tarım birimiyle görüşülmelidir.
- Sahipsiz, yaralı, saldırgan veya güçten düşmüş hayvan için belediyeye kayıt numarası alınarak başvuru yapılmalıdır.
- Belediye işlem yapmazsa başvuru CİMER, il tarım ve orman müdürlüğü, valilik veya kaymakamlık üzerinden yazılı hâle getirilmelidir.
- Evcil hayvan kaynaklı komşuluk uyuşmazlığında yönetim planı, karar defteri, fotoğraf, video, tutanak ve tanık beyanı saklanmalıdır.
İşin püf noktası kayıt numarası almaktır. Telefonla arayıp kapatmak çoğu durumda yeterli değildir. Yönetici dilekçede hayvan istemiyoruz demek yerine olayı somut açıklamalı, yazmalıdır. Örneğin üç sahipsiz köpeğin bina girişinde beklediği, çocukların oyun alanına giremediği, şu tarihte kovalamaca yaşandığı ve belediye veteriner ekibinden değerlendirme istendiği gibi detaylar belirtilmelidir. Hayvan besleyen kişi de belirlenen noktada mama verdiğini, artık yemek bırakmadığını, temizlik yaptığını ve hayvanlara zarar verilmemesi için yönetimden önlem istediğini yazılı bildirmelidir.
Sonuçta yeni sokak hayvanları yasası apartmanlarda taraflardan birine sınırsız koz veren metin değildir. Evcil hayvan sahibinin çip, kayıt, aşı, tasma, temizlik ve rahatsızlık vermeme sorumluluğu vardır. Yöneticinin de hukuka uygun karar alma, ortak alanı düzenleme, belediye sürecini kayıtlı yürütme ve hayvanlara zarar verilmesini önleme sorumluluğu bulunur.
0 Yorumlar